نگارستان تأليف قاضى احمد غفارى ( م 975 ه ) كه مجموعه‌ييست از داستانها و روايتها و منقولات جالب كه از كتابهاى تاريخ فراهم آمده ، و كتاب مشهور « نسخ جهان‌آرا » كه تاريخى است عمومى و مشروح و بسيار قابل توجه از خلقت تا سال 972 ، هردو در اينجا قابل ذكرند ولى دربارهء آنها و قاضى احمد در جزو مؤلفان و پارسىنويسان عهد سخن گفته خواهد شد . تاريخ ايلچى نظام شاهى تاريخى است عمومى از ابتداى آفرينش تا سال 970 هجرى تأليف خورشاه بن قباد الحسينى ( م 972 ه ) كه مؤلف در تدوين آن از كتابهاى معتبر پيشين استفاده كرده است . دربارهء وى نيز بعد ازين سخن خواهم گفت . مرآت الادوار و مرقات الاخبار تاريخ عمومى از خلقت آدمست تا سال 974 ه تأليف محمد مصلح الدين لارى انصارى كه بسال 979 در شهر آمد درگذشت . قسمت اخير اين كتاب در شرح تاريخ آل عثمانست از آغاز تا سلطنت سلطان سليم ( 918 - 926 ه ) . مصلح الدين لارى كه نامش پيش ازين آمده « 1 » ، اثرهاى ديگرى داشت كه بعد ازين ضمن بيان حالش بدانها اشاره خواهد شد . تاريخ الفى نوعى خاص ازين كتابهاست در تاريخ عمومى مشرق از نخستين سال بعد از رحلت پيغامبر تا سال هزار ه . تأليف آن بسال 993 بامز جلال الدين اكبر پادشاه آغاز شد و بسال 1000 ( - الف ) آخرين بازبينى آن انجام گرفت و به همين سبب به « الفى » معروف شد . مقدمهء كتاب بقلم ابو الفضل علامى است و از اولين مؤلفان آن نقيب خان ( از مترجمان مهابهارت ) است كه حوادث سى و پنج سال نخستين را با همكارى چند تن ديگر از مؤلفان و از آن جمله ملا عبد القادر بداؤنى در مدتى كوتاه نوشت و بعد از آن ملا احمد بن نصر الله تتوى مأمور تدوين آن گرديد و چون بزرگترين قسمت كتاب زير دست او تنظيم شد او را معمولا مؤلف آن مىدانند . وى به شهر تته نسبت دارد ، و پدرش نصر الله قاضى آن ديار بود ، احمد در بيست و دو سالگى بايران رفت و

--> ( 1 ) - همين جلد ص 291 و جز آن .